Wat is TANDEM?

Ervaringen van enkele deelnemers aan de training

TANDEM is een 8-weekse mindfulness-training voor mensen met dementie in een vroege fase én hun mantelzorgers. De training is ontwikkeld en wetenschappelijk onderzocht aan de universiteit van Maastricht, met steun van Alzheimer Nederland en de Fred Foundation. Het maakt onderdeel uit van de activiteiten van het Alzheimer Centrum Limburg. De training wordt in Nederland aangeboden door erkende trainers, die vertrouwd zijn met de TANDEM-methode.

In het Nederlands zou mindfulness vertaald kunnen worden met "opmerkzaamheid", het met aandacht aanwezig zijn in het moment. Recent onderzoek laat zien dat mindfulness een bijdrage kan leveren aan het welzijn van mensen met dementie in een vroege fase en hun mantelzorgers. Het beoefenen van mindfulness kan mensen helpen om anders om te gaan met moeilijke ervaringen in het leven, zoals veranderingen in de gezondheid, pijn of verdriet. De training geeft een nieuw perspectief op ziekte en gezondheid, waarmee de kwaliteit van leven kan verbeteren, bijvoorbeeld omdat men zich minder zorgen gaat maken, of minder blijft vasthouden aan gedachten over wat ooit was of wat ooit nog gaat komen.

 

In de eerste fase van het onderzoek werd de training op basis van wetenschappelijk onderzoek en in samenwerking met mensen uit de praktijk uitgewerkt. In de tweede fase is het effect van de training op de gezondheid en de kwaliteit van leven van deelnemers onderzocht. De resultaten hiervan zijn verwerkt in de definitieve versie van de training die vanaf oktober 2018 vrij beschikbaar is gesteld aan alle mindfulnesstrainers in Nederland en België.
Wanneer u wilt deelnemen aan een training dan kunt u hier zien of er een trainer is bij u in de buurt die een TANDEM-training kan aanbieden.
 
Wanneer u als trainer of als deelnemer een vraag wilt stellen aan één van de onderzoekers van TANDEM, dan kan dat hier.
 
Gecertificeerde trainers die de digitale trainingsmaterialen willen opvragen kunnen hier terecht.

Veelgestelde vragen

Wat is 'mindfulness' eigenlijk?


Mindfulness zou vertaald kunnen worden als ‘opmerkzaamheid’ of ‘aandachtigheid’. Het gaat over met aandacht zijn bij wat er is, zonder er over te oordelen of het anders te willen. Mindfulness is een vaardigheid die aangeleerd kan worden in een achtweekse training. Uit onderzoek blijkt dat deze training een gunstige uitwerking heeft op mensen met uiteenlopende psychische aandoeningen. Zo hebben mensen bijvoorbeeld minder last van angst en depressiviteit, en kan de weerbaarheid voor stress-gerelateerde klachten toenemen.




Kan mindfulness dementie voorkomen of genezen?


Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het aanleren van mindfulness via een training bij verschillende groepen mensen gunstige gezondheidseffecten heeft. Mindfulness heeft vooral een gunstig effect op psychische klachten zoals angst en depressie en op het omgaan met stress. Echter, het onderzoek naar de effecten van mindfulness op veroudering staat nog in kinderschoenen en hetzelfde geldt voor het onderzoek naar de effecten van mindfulness op dementie.

Er zijn wel aanwijzingen dat mindfulness een bijdrage kan leveren aan gezonde veroudering. Er is bijvoorbeeld een verband aangetoond tussen stress en veroudering van de lichaamscellen. Door het verminderen van stress door een mindfulness training zou dit proces beïnvloed kunnen worden. Daarnaast lijkt het erop dat bepaalde oefeningen uit de mindfulness training, zoals meditatie, zowel de activiteit als de structuur van de hersenen kunnen veranderen. Onderzoek laat zien dat mensen die mediteren in bepaalde gebieden meer hersenweefsel hebben dan mensen van dezelfde leeftijd die niet mediteren. Het blijft echter de vraag of dit door meditatie komt of misschien toch door andere factoren. Om dichterbij het antwoord te komen is onderzoek nodig waarbij mensen worden ingedeeld in twee groepen: een groep die mediteert, en een groep die dat niet doet. Deze groepen zouden dan jaar gevolgd moeten worden om te kijken wat precies het effect is op de hersenen en de hersenfuncties.

Totdat er meer van dit type onderzoek gedaan is, kunnen er nog geen harde conclusies getrokken worden over het effect van mindfulness op veroudering en op de kans om dementie te krijgen op latere leeftijd. Wel is er wetenschappelijke bewijs voor de positieve invloed op het welzijn en kwaliteit van leven van deelnemers aan de training. Bijvoorbeeld in een studie met oudere deelnemers voelden de mensen die de mindfulness training hadden gevolgd zich minder eenzaam.

In de media wordt soms het beeld gewekt dat ‘mindful leven’ de oplossing voor een breed scala aan problemen is. Het is echter onmogelijk om in deze fase te zeggen dat mindfulness training dementie kan voorkómen of zelfs kan bijdragen aan genezing. Er zijn wel voldoende aanwijzingen dat een mindfulness training kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven. Met het TANDEM-project hopen we aan het onderzoek bij te dragen om de training geschikt te maken voor zowel de mantelzorger als de persoon met beginnende dementie, om zo het welzijn van hen allebei te verbeteren.




Ik wil graag op de hoogte worden gehouden van het project. Kan ik me ergens opgeven?


Op dit moment is het TANDEM onderzoeksproject afgesloten. De voorlopig laatste nieuwsbrief is die van november 2018, daarna zullen nieuwsbrieven minder vaak gaan verschijnen. Op de nieuwspagina kunt u de laatste berichten rond TANDEM lezen. Wanneer u als trainer of deelnemer een vraag heeft voor één van de onderzoekers, dan kunt u contact opnemen via het contactformulier.




Zijn er inleidende artikelen over mindfulness en veroudering?


Artikelen in het Nederlands: Mindfulness, cognitieve functies en ‘succesvol ouder worden’ (Martin van Boxtel & Anne Speckens, 2014) Mindfulness voor Ouderen (Franca Warmenhoven & Linda Schipper, 2012)

Artikelen in het Engels: Benefits of Mindfulness Training for Patients with Progressive Cognitive Decline and their Caregivers (Paller et al., 2014) Searching for the philosopher’s stone: promising links between meditation and brain preservation (Luders & Cherbuin 2016)




Welke boeken zijn een goede inleiding op mindfulness en dementie?





Waar vind ik iemand die mij/ons deze training kan geven?


Trainers zitten door heel Nederland verspreid. Op deze pagina kunt u lezen waar u een trainer bij u in de buurt vindt die de TANDEM-training zou kunnen aanbieden. Op de website van de trainer vindt u de recente contactgegevens. Geïnteresseerden in een algemene 8-weekse mindfulnesstraining kunnen ook terecht op de websites van de beroepsverenigingen van mindfulnesstrainers in Nederland: de VMBN en de VVM.




Wat is er gepubliceerd over TANDEM in de wetenschappelijke literatuur?


Er zijn inmiddels meerdere artikelen en reviews verschenen over de wetenschappelijke achtergrond en resultaten van de TANDEM-training. In het menu onder 'Trainers' vind je een overzicht hiervan. Een deel van de publicaties is vrij op te vragen bij het betreffende tijdschrift.




Wordt deelname aan een TANDEM-training vergoed?


Op dit moment is dementie of het geven van mantelzorg aan iemand met dementie voor de meeste zorverzekeraars nog altijd geen reden om de training te vergoeden. Er zijn echter wel zorgverzekeraars die de training gedeeltelijk vergoeden vanuit uw aanvullende verzekering (informeer hiernaar bij uw eigen verzekering). Ook kan het zijn dat in uw gemeente een training (deels) vanuit een WMO-voorziening wordt betaald (WMO = Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning). Ons advies is om met uw toekomstige trainer in overleg te gaan over hoe de training in uw geval het beste gefinancieerd kan worden. Meer informatie over de vergoeding van mindfulnesstrainingen vind u op de website van de VMBN, een beroepsorganisatie van mindfulnesstrainers.





Training AaNdacht voor mensen met DEmentie en Mantelzorgers

©TANDEM 2020   |  Alzheimer Centrum Limburg